Książka zawiera omówienie podstawowych zagadnień z zakresu patomorfologii ogólnej i szczegółowej w świetle osiągnięć współczesnej biologii. Zwrócono szczególną uwagę na wyjaśnienie związku między wykładnikami morfologicznymi choroby a objawami klinicznymi, rokowaniem, niekiedy również (głównie w nowotworach) sposobem leczenia. Opis poszczególnych jednostek chorobowych zawiera niezbędne dane dotyczące epidemiologii, etiopatogenezy, morfologii i objawów klinicznych.

Taki sposób opisu pozwala lepiej zrozumieć dynamikę procesu chorobowego oraz nauczyć się prawidłowej interpretacji związków między zmianami struktury i funkcji komórek, tkanek i narządów, co jest głównym założeniem minimum programowego w nauczaniu patologii. Liczne ryciny, schematy oraz tabele ułatwią zrozumienie i zapamiętanie omawianych zagadnień.

Książka jest adresowana do studentów Wydziałów Pielęgniarstwa i Nauk o Zdrowiu na kierunkach: pielęgniarstwo, położnictwo, ratownictwo medyczne i zdrowie publiczne.


Spis treści

1. DIAGNOSTYKA PATOMORFOLOGICZNA - ZASADY I CELE
Diagnostyka mikroskopowa
Histopatologia
Cytodiagnostyka
Immuno(cyto)histochemia
Histochemia
Mikroskopia elektronowa
Diagnostyka molekularna
Cytometria przepływowa

2. ZABURZENIA KRĄŻENIA KRWI
Krwotok
Krzepnięcie krwi
Zakrzep i skrzep
Przekrwienie
Przekrwienie płuc
Przekrwienie wątroby
Zawał
Zator
Zatory w krążeniu płucnym
Zatory w krążeniu systemowym
Zatory w krążeniu mózgowym
Obrzęk
Wstrząs

3. USZKODZENIE, ZWYRODNIENIE, ADAPTACJA ORAZ ŚMIERĆ KOMÓREK I TKANEK
Uszkodzenie komórki
Zwyrodnienie wodniczkowe
Stłuszczenie
Stłuszczenie wątroby
Stłuszczenie mięśnia sercowego
Otłuszczenie
Otłuszczenie serca
Martwica
Apoptoza
Spichrzanie wewnątrzkomórkowe
Zwapnienie patologiczne
Szkliwienie
Zmiany adaptacyjne
Śmierć organizmu

4. ZAPALENIA
Klasyfikacja zapaleń
Zapalenie ostre
Zapalenie włóknikowe
Zapalenie ropne
Zapalenie przewlekłe

5. GOJENIE SIĘ RAN

6. CHOROBY ZAKAŹNE I PASOŻYTNICZE
Patogeneza zakażenia drobnoustrojami
Zakażenia oportunistyczne
Choroby wywołane przez priony
Zakażenia bakteryjne
Patogeneza zakażenia bakteryjnego
Zakażenia wywołane przez prątki
Gruźlica
- Gruźlica pierwotna
- Gruźlica wtórna
- Gruźlica u chorych z AIDS
- Gruźlica pozapłucna narządowa odosobniona
- Trąd
Zakażenia wywołane przez bakterie enteropatogenne
- Dur brzuszny
- Cholera
- Czerwonka bakteryjna
Zakażenia wywołane przez Gram-dodatnie bakterie ropotwórcze
- Zakażenia gronkowcowe
- Zakażenia paciorkowcowe
Zakażenia wywołane przez Gram-dodatnie laseczki
- Zakażenia bakteriami beztlenowymi tworzącymi przetrwalniki
- Zakażenia bakteriami beztlenowymi nietworzącymi przetrwalników
Zakażenia bakteriami pochodzenia zwierzęcego
- Bruceloza
Inne zakażenia bakteryjne
- Zakażenie pałeczką ropy błękitnej
- Legionelloza
- Promienica
- Rzeżączka
- Kiła
- Kiła nabyta
- Kiła wrodzona
Zakażenia bakteriami wewnątrzkomórkowymi
- Chlamydiozy
- Choroba kociego pazura
Zakażenia wirusowe
Patogeneza zakażenia wirusowego
Wirusowe zakażenia dróg oddechowych
- ""Przeziębienie""
- Grypa
- Grypa ptasia
Choroby wirusowe z wykwitami skórnymi
- Odra
- Różyczka
- Półpasiec
Inne zakażenia wirusowe
- Zakażenie wirusem opryszczki zwykłej
- Mononukleoza zakaźna
- Cytomegalia
Grzybice
Grzybica kropidlakowa
Kandydiaza
Pneumocystoza
Zakażenia pierwotniakowe
Rzęsistkowica
Toksoplazmoza
Zakażenia wywołane przez robaki pasożytnicze
Owsica
Włośnica
Tasiemczyce
Wągrzyca
Bąblowica

7. NOWOTWORY
Nazewnictwo nowotworów
Zmiany i stany przednowotworowe
Cechy nowotworów złośliwych i łagodnych
Cechy makroskopowe nowotworów złośliwych
- Naciekanie podścieliska
- Przerzuty
Cechy makroskopowe nowotworów łagodnych
Szybkość wzrostu nowotworów
Cechy mikroskopowe nowotworów
- Kierunek i stopień zróżnicowania nowotworu
- Cytologiczne i histologiczne cechy złośliwości
- Neoplazja wewnątrznabłonkowa
- Mikroinwazja i rak wczesny
- Stopień złośliwości histologicznej nowotworu
Nowotwory miejscowo złośliwe
Diagnostyka nowotworów
Diagnostyka histopatologiczna
Cytodiagnostyka
- Cytodiagnostyka złuszczeniowa
- Cytodiagnostyka aspiracyjna
Immunocytochemia
Metody morfometryczne
Metody cytogenetyczne i molekularne
Biomarkery nowotworowe
Epidemiologia nowotworów
Etiopatogeneza nowotworów
Czynniki rakotwórcze
- Czynniki chemiczne
- Promieniowanie ultrafioletowe i jonizujące
- Inne czynniki fizyczne
- Wirusy i bakterie onkogenne
- Wirusy onkogenne DNA
- Wirusy onkogenne RNA
- Helicobacter pylori
Molekularno-genetyczne podstawy choroby nowotworowej
- Onkogeny
- Mechanizmy aktywacji protoonkogenów
- Produkty białkowe onkogenów (onkoproteiny)
- Geny supresorowe
- Geny regulujące apoptozę
- Geny regulujące naprawę DNA
W jaki sposób powstają nowotwory?
Czynniki predysponujące do rozwoju nowotworów złośliwych
Mechanizmy przeciwnowotworowe
Objawy kliniczne związane z nowotworami złośliwymi
Zespoły paraneoplazmatyczne
Wyniszczenie nowotworowe
Stadium zaawansowania klinicznego nowotworu - staging

8. CHOROBY O PODŁOŻU IMMUNOLOGICZNYM
Podstawy immunologii
Przeciwciała
Komórki układu odpornościowego
Choroby autoimmunologiczne (autoimmunizacyjne)
Toczeń rumieniowaty układowy
Zespół Sjögrena
Twardzina
Miopatie zapalne
Mieszana choroba tkanki łącznej
Choroby wynikające z niedoborów odporności
Zespół nabytego upośledzenia odporności (AIDS)
Skrobiawica

9. CHOROBY UWARUNKOWANE GENETYCZNIE
Choroby chromosomowe
Zespół Downa
Zespół Klinefeltera
Zespół Turnera
Choroby dziedziczone zgodnie z prawami Mendla
Choroby dziedziczone w sposób autosomalny dominujący
- Neurofibromatoza
- Zespół Marfana
Choroby dziedziczone w sposób autosomalny recesywny
- Lizosomalne choroby spichrzeniowe
- Glikogenozy
Choroby sprzężone z płcią
Choroby dziedziczone wieloczynnikowo
Choroby monogenowe dziedziczone niezgodnie z prawami Mendla

10. CHOROBY DZIECI
Choroby i zmiany nienowotworowe
Wcześniactwo, wewnątrzmaciczne zahamowanie wzrostu, niedojrzałość
- Mała urodzeniowa masa ciała
- Wewnątrzmaciczne zahamowanie wzrostu
- Niedojrzałość narządowa
- Zespół zaburzeń oddychania noworodków
Urazy i wady wrodzone
- Urazy okołoporodowe
- Wrodzone wady rozwojowe
Zakażenia
- Zakażenia wewnątrzmaciczne
- Zakażenia okołoporodowe
- Zakażenia w okresie poporodowym
Inne choroby nienowotworowe
- Choroba hemolityczna noworodków
- Zespół nagłej śmierci niemowląt
Wrodzone zaburzenia metaboliczne
- Mukowiscydoza
- Fenyloketonuria
Nowotwory i zmiany rozrostowe
Łagodne rozrosty fibroblastyczne
- Guzkowe zapalenie powięzi
- Kostniejące zapalenie mięśni
Guzy pochodzenia fibroblastycznego i miofibroblastycznego
- Włókniak młodzieńczy nosogardła
Łagodne nowotwory nienabłonkowe
- Naczyniak krwionośny
- Tłuszczak zarodkowy
Nowotwory złośliwe
- Nerwiak zarodkowy
- Mięsak Ewinga/PNET
- Guz Wilmsa
- Siatkówczak
- Mięśniakomięsak prążkowanokomórkowy
Nowotwory germinalne (zarodkowe)
- Potworniaki
- Nowotwór pęcherzyka żółtkowego

11. PATOLOGIA ŚRODOWISKOWA I STANU ODŻYWIENIA
Palenie tytoniu
Choroby związane z paleniem tytoniu
- Choroby serca i naczyń
- Rak płuca
- Przewlekłe i ostre choroby płuc
- Choroba wrzodowa żołądka i dwunastnicy
Bierne palenie tytoniu
Zespół zatrucia tytoniowego płodu
Szczególne następstwa palenia tytoniu u kobiet
Nadużywanie alkoholu
Metabolizm alkoholu
Zmiany chorobowe związane z nadużywaniem alkoholu
- Choroba alkoholowa wątroby
- Stłuszczenie wątroby
- Ostre alkoholowe zapalenie wątroby
- Alkoholowa marskość wątroby
- Choroby przewodu pokarmowego
- Choroby trzustki
- Choroby układu sercowo-naczyniowego
- Alkoholowa kardiomiopatia rozstrzeniowa
- Zespół krążenia hiperkinetycznego z niewydolnością serca
- Choroby układu nerwowego
- Choroby mięśni szkieletowych
- Zmiany hematologiczne i układu odpornościowego
- Zaburzenia w obrębie układu płciowego
- Nowotwory
Alkoholowy zespół płodowy
Uzależnienia od substancji psychoaktywnych
Zaburzenia stanu odżywienia
Niedożywienie
- Niedożywienie białkowo-energetyczne
- Wyniszczenie
- Kwashiorkor
- Jadłowstręt psychiczny
- Bulimia
- Niedożywienie a odpowiedź odpornościowa
- Niedożywienie jakościowe
- Niedobory witamin
- Niedobór kwasu foliowego
- Niedobory pierwiastków śladowych
Otyłość
Dieta w profilaktyce chorób
Niepożądane działanie leków
Kwas acetylosalicylowy
Paracetamol (acetaminofen)
Estrogenowa terapia zastępcza
Doustne środki antykoncepcyjne
Czynniki fizyczne
Promieniowanie elektromagnetyczne
- Pole elektromagnetyczne
- Promieniowanie ultrafioletowe
- Promieniowanie jonizujące
- Objawy kliniczne napromieniania
- Ekspozycja całego organizmu na promieniowanie jonizujące
- Miejscowe zmiany związane z radioterapią
- Wpływ promieniowania jonizującego na zarodek, płód, noworodka i dziecko
- Promieniowanie jonizujące i nowotwory
- Skutki genetyczne promieniowania jonizującego
Urazy spowodowane działaniem energii mechanicznej
Zaburzenia termoregulacji
- Hipertermia miejscowa
- Hipertermia układowa
- Hipotermia
Czynniki chemiczne
Zanieczyszczenie powietrza atmosferycznego
Zanieczyszczenie powietrza w pomieszczeniach mieszkalnych
Mechanizmy działania ksenobiotyków
Środki chemiczne stosowane w rolnictwie
Toksyny występujące w przyrodzie

12. PATOLOGIA TRANSPLANTACYJNA
Rodzaje przeszczepów
Odrzucanie przeszczepu
Przeszczepy wątroby
Przeszczepy nerek
Przeszczepy szpiku kostnego

13. CHOROBY SERCA
Choroby mięśnia sercowego
Niewydolność mięśnia sercowego
- Ostra niewydolność lewokomorowa
- Przewlekła niewydolność lewokomorowa
- Ostra niewydolność prawokomorowa
- Przewlekła niewydolność prawokomorowa
Serce płucne
Choroba niedokrwienna mięśnia sercowego
- Zawał mięśnia sercowego
Zapalenie mięśnia sercowego
Kardiomiopatie
Choroby wsierdzia
Zapalenia wsierdzia
Gorączka reumatyczna
Choroby osierdzia
Zapalenie osierdzia
Wrodzone wady serca
Nowotwory serca

14. CHOROBY NACZYŃ
Stwardnienie naczyń
Miażdżyca
Stwardnienie tętnic typu Mönckeberga
Stwardnienie małych tętnic i tętniczek
Zapalenia naczyń
Olbrzymiokomórkowe zapalenie tętnic
Guzkowe zapalenie tętnic
Ziarniniak Wegenera
Choroba Schönleina-Henocha
Zakrzepowo-zarostowe zapalenie tętnic
Tętniaki
Tętniaki serca
Tętniaki aorty i innych tętnic
Nowotwory naczyń krwionośnych
Naczyniak krwionośny
Kłębczak
Mięsak Kaposiego
Mięsak naczyniowy
Haemangiopericytoma
Teleangiektazje
Nowotwory naczyń chłonnych
Naczyniak limfatyczny
Choroby żył
Zakrzepowe zapalenie żył
Żylaki

15. CHOROBY UKŁADU ODDECHOWEGO
Nienowotworowe choroby tkanki płucnej
Przewlekłe obturacyjne choroby płuc
- Rozedma płuc
- Przewlekłe zapalenie oskrzeli
- Astma oskrzelowa
- Rozstrzenie oskrzeli
Śródmiąższowe rozlane (restrykcyjne) choroby płuc
- Pylice
- Sarkoidoza
Niedodma płuc
Choroby infekcyjne płuc
- Zapalenie płuc
- Ropień płuca
Nowotwory
Rak płuca
Przerzuty nowotworowe do płuc

16. CHOROBY OPŁUCNEJ I OTRZEWNEJ
Powietrze (lub gaz) w jamie opłucnej
Płyn w jamie opłucnej
Płyn wysiękowy
Płyn przesiękowy
Krwotok do jamy opłucnej
Płyn w jamie otrzewnej
Nowotwory opłucnej i otrzewnej
Międzybłoniak złośliwy

17. CHOROBY GŁOWY I SZYI
JAMA USTNA
Zaburzenia rozwojowe
Zapalenia
Zapalenie pleśniawkowe
Zakażenie wirusem opryszczki zwykłej typu 1
Zapalenie migdałków podniebiennych i gardła
Zmiany w jamie ustnej w przebiegu chorób ogólnoustrojowych
Inne zmiany nienowotworowe
Nadziąślak olbrzymiokomórkowy
Ziarniniak naczyniasty
Zmiany prekursorowe, z których może powstać rak płaskonabłonkowy inwazyjny
Leukoplakia i erytroplakia błony śluzowej
Nowotwory złośliwe
Rak płaskonabłonkowy
KRTAŃ
Zmiany nienowotworowe
Zapalenie i obrzęk krtani
Nowotwory łagodne
Brodawczak i brodawczakowatość
Zmiany prekursorowe, z których może powstać rak płaskonabłonkowy inwazyjny
Neoplazja wewnątrzpłaskonabłonkowa
Nowotwory złośliwe
Rak krtani
NOS, ZATOKI PRZYNOSOWE I NOSOGARDŁO
Zapalenia
Zapalenie błony śluzowej nosa
Zapalenie zatok przynosowych
Zapalenie błony śluzowej nosa i zatok przynosowych
Inne zmiany nienowotworowe
Krwawienie z nosa
Polipy nosa i zatok przynosowych
Nowotwory łagodne
Brodawczak
Nowotwory złośliwe
Rak nosogardła
GRUCZOŁY ŚLINOWE
Zmiany nienowotworowe
Pseudotorbiel śluzowa
Zapalenie ślinianki
Nowotwory łagodne
Gruczolak wielopostaciowy
Nowotwory złośliwe
Rak śluzowo-naskórkowy
Rak gruczołowato-torbielowaty
Rak zrazikowokomórkowy

18. CHOROBY PRZEWODU POKARMOWEGO
PRZEŁYK
Zmiany nienowotworowe
Niedrożność przełyku
Żylaki przełyku
Przepuklina rozworu przełykowego
Przełyk Barretta
Zespół Malloryego-Weissa
Achalazja
Zapalenie przełyku
Nowotwory
Rak przełyku
ŻOŁĄDEK
Zapalenie żołądka
Wrzód żołądka
Wrzody ostre i trawienne
Choroba wrzodowa żołądka i dwunastnicy
Nowotwory żołądka
Rak żołądka
Chłoniak pierwotny żołądka
Nowotwór podścieliskowy przewodu pokarmowego (GIST)
JELITO CIENKIE I GRUBE
Zespoły złego wchłaniania
Celiakia
Zapalenia
Zapalenie wyrostka robaczkowego
Przewlekłe choroby zapalne jelit
Choroba Leśniowskiego-Crohna
Wrzodziejące zapalenie jelita grubego
Inne choroby nienowotworowe
Ostre niedokrwienie jelita
Uchyłkowatość
Choroba Hirschsprunga
Zmiany polipowate i nowotwory jelit
Polip
Gruczolak
Zespół gruczolakowatej polipowatości rodzinnej
Rak jelita grubego
Rakowiak

19. CHOROBY WĄTROBY
Marskość wątroby
Alkoholowa choroba wątroby
Metaboliczne i wrodzone choroby wątroby
Niealkoholowa choroba wątroby ze stłuszczeniem
Hemochromatoza
Zapalenia wątroby
Wirusowe zapalenie wątroby
Przewlekłe zapalenie wątroby
Autoimmunologiczne zapalenie wątroby
Choroby wątroby i dróg żółciowych
Pierwotna marskość żółciowa
Pierwotne stwardniające zapalenie przewodów żółciowych
Wtórna marskość żółciowa
Zaburzenia krążenia krwi w wątrobie
Zespół Budda-Chiariego
Nowotwory wątroby
Naczyniak
Gruczolak z komórek wątrobowych
Rak z komórek wątrobowych
Rak z nabłonka przewodów żółciowych
Nienowotworowe guzy wątroby

20. CHOROBY PĘCHERZYKA ŻÓŁCIOWEGO I DRÓG ŻÓŁCIOWYCH
Kamica żółciowa
Zapalenie pęcherzyka żółciowego
Kamica i zapalenie zewnątrzwątrobowych dróg żółciowych
Rak pęcherzyka żółciowego
Rak przewodów żółciowych

21. CHOROBY TRZUSTKI
Choroby części zewnątrzwydzielniczej trzustki
Ostre zapalenie trzustki
Przewlekłe zapalenie trzustki
Rak trzustki
Inne nowotwory trzustki
Choroby części wewnątrzwydzielniczej trzustki
Cukrzyca
Nowotwory części wewnątrzwydzielniczej trzustki

22. CHOROBY UKŁADU MOCZOWEGO
NERKI
Budowa anatomiczna i histologiczna
Obraz kliniczny chorób nerek
Ostra niewydolność nerek
Przewlekła niewydolność nerek
Zaburzenia rozwojowe
Torbielowatość nerek
Dysplazja torbielowata nerek
Wielotorbielowatość nerek typu dorosłego
Nabyta (dializopochodna) torbielowatość nerek
Choroby kłębuszków nerkowych
Glomerulopatie pierwotne
- Ostre rozlane rozplemowe kłębuszkowe zapalenie nerek
- Gwałtownie postępujące kłębuszkowe zapalenie nerek (z półksiężycami)
- Błoniaste kłębuszkowe zapalenie nerek
- Submikroskopowe kłębuszkowe zapalenie nerek
- Błoniasto-rozplemowe kłębuszkowe zapalenie nerek
- Ogniskowe segmentowe szkliwienie kłębuszków nerkowych
- Nefropatia IgA
- Ogniskowe segmentowe rozplemowe kłębuszkowe zapalenie nerek
- Przewlekłe kłębuszkowe zapalenie nerek
Glomerulopatie wrodzone i dziedziczne
- Zespół Alporta
Glomerulopatie wtórne
- Nefropatia cukrzycowa
Choroby cewek nerkowych i tkanki śródmiąższowej
- Ostra martwica cewek nerkowych
Śródmiąższowe zapalenie nerek
- Odmiedniczkowe zapalenie nerek
- Ostre odmiedniczkowe zapalenie nerek
- Przewlekłe odmiedniczkowe zapalenie nerek
Nefropatia poanalgetyczna
Choroby nerek wywołane zmianami w naczyniach krwionośnych
Łagodne stwardnienie nerek
Złośliwe stwardnienie nerek
Mikroangiopatia zakrzepowa
Rozlana martwica kory nerek
Zawał nerki
Wodonercze
Niedrożność układu moczowego
Kamica nerkowa
Nowotwory nerek
Rak nerki
Onkocytoma
Naczyniakomięśniakotłuszczak
PĘCHERZ MOCZOWY, MOCZOWODY, CEWKA MOCZOWA
Zapalenia
Zapalenie pęcherza moczowego
- Ostre i przewlekłe zapalenie pęcherza moczowego
- Zapalenie śródmiąższowe
Zapalenie moczowodu
Zapalenie cewki moczowej
Nowotwory
Brodawczak urotelialny
Rak pęcherza moczowego
Rak cewki moczowej

23. PATOLOGIA UKŁADU CHŁONNEGO I KRWIOTWÓRCZEGO
UKŁAD CHŁONNY
Powiększenie węzłów chłonnych
Przerzuty nowotworowe do węzłów chłonnych szyi
Nowotwory pierwotne węzłów chłonnych
- Chłoniak Hodgkina
Chłoniaki nieziarnicze
- Przewlekła białaczka limfatyczna/chłoniak z małych komórek B
- Chłoniak grudkowy
- Chłoniak rozlany z dużych komórek B
- Chłoniak Burkitta
CHOROBY KRWI
Niedokrwistość
Niedokrwistość z niedoboru żelaza
Niedokrwistość z niedoboru witaminy B12 i kwasu foliowego
Niedokrwistość w chorobach przewlekłych
Niedokrwistość w zespole mielodysplastycznym
Niedokrwistość aplastyczna
Niedokrwistość hemolityczna
- Niedokrwistości hemolityczne wrodzone
- Niedokrwistości hemolityczne nabyte
Nadkrwistość
Skazy krwotoczne
Skazy krwotoczne pochodzenia płytkowego (małopłytkowości)
Wrodzone skazy krwotoczne osoczowe
Rozsiane wykrzepianie wewnątrznaczyniowe
Niedobór krwinek białych
Nadmiar krwinek białych
Zmiany odczynowe
Białaczki
- Białaczka ostra
- Przewlekła białaczka szpikowa
PRZEWLEKŁE CHOROBY MIELOPROLIFERACYJNE
Czerwienica prawdziwa
Nadpłytkowość samoistna
Przewlekła idiopatyczna mielofibroza

24. CHOROBY GRUCZOŁU SUTKOWEGO
GRUCZOŁ SUTKOWY U KOBIET
Zaburzenia rozwojowe
Zapalenia, zmiany wsteczne i włókniste
Ostre (ropne) zapalenie sutka
Okołoprzewodowe zapalenie sutka
Plazmatycznokomórkowe zapalenie sutka
Rozszerzenie przewodów wyprowadzających sutka
Ziarniniakowe zapalenie zrazików sutka
Silikonowe zapalenie sutka
Martwica tkanki tłuszczowej sutka
Zmiany włóknisto-torbielowate sutka
Zmiany proliferacyjne
Nowotwory nabłonkowe
Rak sutka
- Rak nieinwazyjny
- Rak inwazyjny (naciekający)
- Rak Pageta
Brodawczak śródprzewodowy
Nowotwory nienabłonkowe
Nowotwory mezenchymalno-nabłonkowe
Włókniakogruczolak
Guz liściasty
Przerzuty nowotworowe do sutka
GRUCZOŁ SUTKOWY U MĘŻCZYZN
Rak sutka męskiego
Ginekomastia

25. CHOROBY NARZĄDU PŁCIOWEGO ŻEŃSKIEGO
SROM
Torbiel gruczołu Bartholina
Kłykciny
Wewnątrznabłonkowa neoplazja sromu
Rak sromu
SZYJKA MACICY
Zapalenie szyjki macicy
Wewnątrznabłonkowa neoplazja szyjki macicy
Rak szyjki macicy
- Rak płaskonabłonkowy
- Gruczolakorak
TRZON MACICY
Patologiczne krwawienia z jamy macicy
Zmiany nienowotworowe
Zapalenie błony śluzowej trzonu macicy
Gruczolistość
Rozrosty endometrium
Polip błony śluzowej trzonu macicy
Rozrost błony śluzowej trzonu macicy
Nowotwory
Rak endometrium
Mięśniak gładkokomórkowy
Mięśniakomięsak gładkokomórkowy
JAJOWODY
Zapalenie jajowodu
Choroba zapalna miednicy
Ciąża jajowodowa
Rak jajowodu
JAJNIK
Zmiany nienowotworowe
Torbiel jajnika
Zespół wielotorbielowatych (policystycznych) jajników
Nowotwory jajnika
Nowotwory z nabłonka powierzchniowego i podścieliska
- Nowotwory surowicze
- Nowotwory śluzowe
- Nowotwory endometrioidne
Nowotwory ze sznurów płciowych i podścieliska jajnika
- Ziarniszczak
- Włókniak, otoczkowiak i włókniakootoczkowiak
- Guz z komórek Sertolego i Leydiga
Nowotwory germinalne (zarodkowe)
- Rozrodczak
- Nowotwór pęcherzyka żółtkowego
- Rak zarodkowy
- Nabłoniak kosmówkowy
- Potworniak
Nowotwory przerzutowe

26. PATOLOGIA CIĄŻY I POPŁODU
Okresy rozwojowe człowieka
Rozwój i anatomia łożyska
Ciąża mnoga
Patologia wczesnego okresu ciąży
Poronienie samoistne
Ciąża ektopowa
Patologia późnego okresu ciąży
Łożysko przyrośnięte
Łożysko przodujące
Przedwczesne oddzielenie się łożyska
Zapalenie łożyska
Nadciśnienie tętnicze w ciąży
Ciążowa choroba trofoblastyczna
Zaśniad groniasty
Zaśniad groniasty inwazyjny
Nabłoniak kosmówkowy

27. CHOROBY NARZĄDU PŁCIOWEGO MĘSKIEGO
PRĄCIE
Wrodzone zaburzenia rozwojowe
Stulejka
Zapalenia
Kłykciny kończyste
Zmiany prekursorowe, z których może rozwinąć się rak płaskonabłonkowy inwazyjny
Neoplazja wewnątrzpłaskonabłonkowa
Nowotwory złośliwe
Rak prącia
JĄDRO I NAJĄDRZE
Wnętrostwo
Zaburzenia fenotypowe płci
Obojnactwo prawdziwe (hermafrodytyzm)
Obojnactwo rzekome męskie (pseudohermafrodytyzm)
Zapalenia
Zapalenie najądrza i jądra
Nowotwory jąder
Nowotwory germinalne
Nasieniak
Rak zarodkowy
Guz pęcherzyka żółtkowego
Nabłoniak kosmówkowy
Potworniak
Torbiele i zmiany torbielowate
GRUCZOŁ KROKOWY
Zapalenia
Zapalenie gruczołu krokowego
Zmiany rozrostowe
Guzkowy rozrost gruczołu krokowego
Nowotwory
Rak gruczołu krokowego

28. CHOROBY GRUCZOŁÓW DOKREWNYCH
PRZYSADKA MÓZGOWA
Nadczynność przysadki
Niedoczynność przysadki
TARCZYCA
- Powiększenie tarczycy
- Nadczynność tarczycy
- Niedoczynność tarczycy
- Rak tarczycy
Diagnostyka guzków tarczycy
PRZYTARCZYCE
Nadczynność przytarczyc
Niedoczynność przytarczyc
NADNERCZA
Choroby kory nadnerczy
Nadczynność kory nadnerczy
Niedoczynność kory nadnerczy
Choroby rdzenia nadnerczy
Guz chromochłonny
Mnoga gruczolakowatość wewnątrzwydzielnicza

29. CHOROBY SKÓRY
Infekcje wirusowe
Brodawka zwykła
Brodawka stóp
Brodawki płaskie
Kłykciny kończyste
Mięczak zakaźny
Infekcje bakteryjne
Liszajec zakaźny
Przewlekłe dermatozy zapalne
Łuszczyca
Liszaj płaski
Toczeń rumieniowaty ogniskowy (przewlekły)
Twardzina ograniczona
Choroby pęcherzowe skóry
Pęcherzyca
Pemfigoid
Choroby gruczołów łojowych
Trądzik pospolity
Zapalenie tkanki podskórnej
Rumień guzowaty
Rumień stwardniały
Odbarwienia skóry
Bielactwo nabyte
Bielactwo wrodzone (albinizm)
Przebarwienia skóry
Ostudy
Piegi
Znamiona barwnikowe (melanocytarne)
Znamię barwnikowe nabyte zwykłe
Znamię barwnikowe wrodzone
Znamię błękitne
Znamię Spitz
Znamię barwnikowe dysplastyczne
Nowotwory złośliwe melanocytarne
Czerniak złośliwy
Łagodne nowotwory pochodzenia nabłonkowego
Brodawczak naskórkowy
Brodawka łojotokowa (rogowacenie łojotokowe)
Zmiany prekursorowe, z których może rozwinąć się rak płaskonabłonkowy inwazyjny
Rogowacenie słoneczne
Nowotwory złośliwe pochodzenia nabłonkowego
Rak płaskonabłonkowy
Rak podstawnokomórkowy
Pierwotne chłoniaki skóry
Ziarniniak grzybiasty
Słowniczek podstawowych terminów stosowanych w histopatologii skóry

30. CHOROBY KOŚCI I STAWÓW
Budowa i funkcja kości i stawów
Metaboliczne choroby kości
Nadczynność przytarczyc
Zrzeszotnienie kości (osteoporoza)
Choroba Pageta
Krzywica i rozmiękanie kości
Złamania kości
Zapalenie kości i szpiku kostnego
Nowotwory kości
Nowotwory łagodne
- Kostniak kostninowy
- Chrzęstniak
- Kostniakochrzęstniak
Nowotwory złośliwe
- Kostniakomięsak
- Chrzęstniakomięsak
- Szpiczak mnogi
- Przerzuty nowotworowe do kości
Zmiany zapalne i zwyrodnieniowe stawów
Reumatoidalne zapalenie stawów
Ropne zapalenie stawów
Dna moczanowa (zapalenie moczanowe stawów)
Zapalenie kości i stawów

31. NOWOTWORY TKANEK MIĘKKICH
Nowotwory łagodne tkanek miękkich
Nowotwory złośliwe tkanek miękkich

32. CHOROBY OŚRODKOWEGO UKŁADU NERWOWEGO
Neurony i komórki glejowe
Bariera krew-mózg
Obrzęk mózgu
Wodogłowie
Urazy
Urazy okołoporodowe
Urazy czaszkowo-mózgowe
Choroby naczyniopochodne
Niedokrwienie mózgu
- Niedokrwienie całkowite
- Niedokrwienie miejscowe
- Zawał mózgu
Krwotok wewnątrzczaszkowy
- Krwiak nadtwardówkowy
- Krwiak podtwardówkowy
- Krwotok mózgowy
- Krwotok podpajęczynówkowy
Encefalopatia nadciśnieniowa
Zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych i mózgu
Ropne zapalenie opon mózgowych
- Ropień mózgu
Kleszczowe zapalenie mózgu
Podostre encefalopatie gąbczaste (choroby prionowe)
Choroba Creutzfeldta-Jakoba
Wariant choroby Creutzfeldta-Jakoba
Choroby demielinizacyjne
Stwardnienie rozsiane
Choroby zwyrodnieniowe
Choroba Alzheimera
Choroba Parkinsona
Choroby zwyrodnieniowe neuronu ruchowego
Stwardnienie zanikowe boczne
Zatrucia
Zatrucie tlenkiem węgla
Zatrucie cyjankami
Następstwa stosowania cytostatyków
Nowotwory ośrodkowego układu nerwowego
Nowotwory neuroepitelialne
Nowotwory gleju gwiaździstego
- Astrocytoma diffusum (gwiaździak rozlany, II°)
- Glioblastoma (glejak zarodkowy, IV°)
Nowotwory embrionalne
- Medulloblastoma (rdzeniak zarodkowy, IV°)
Nowotwory opon mózgowo-rdzeniowych
Meningioma (oponiak)
Chłoniaki złośliwe
Pierwotny chłoniak złośliwy ośrodkowego układu nerwowego
Przerzuty nowotworowe do ośrodkowego układu nerwowego

SŁOWNIK TERMINÓW MEDYCZNYCH ŁACIŃSKO-POLSKI

SŁOWNIK TERMINÓW MEDYCZNYCH POLSKO-ŁACIŃSKI

SKOROWIDZ